مگر اينكه در مكه كسى دارد كه از قبيله‌اش دفاع مىكند ، ولى من در ميان ايشان غريبم و خانوادهء من در ميان مكيان است و من نسبت به آنان بيم داشتم خواستم نزد آنان موقعيتى پيدا كنم ، ولى مىدانستم خداوند عذابش را بر آنان نازل خواهد كرد و نامهء من به دردشان نمىخورد . پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - هم او را تصديق كرد . . . 5 . معنعنا عن ابن عباس - رضي اللّه عنه - : . . . فبعث رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رجلين من أصحابه في أثرها [ ساره ] : أمير المؤمنين عليه السّلام و الزبير بن العوام و أخبرهما خبر الصحيفة فقال : إن أعطتكم الصحيفة فخلّوا سبيلها و إلّا فاضربوا عنقها . . . ثم رجعا إلى النبي فأعطياه الصحيفة ، فإذا فيها : من حاطب بن أبي بلتعة إلى أهل مكّة : إنّ محمدا قد نفر ؛ فإنّي لا أدري إيّاكم أراد ، أو غيركم فعليكم بالحذر . . . ؛ « 1 » . . . رسول اللّه دو تن از اصحابش ، يعنى على - عليه السلام - و زبير بن عوام را دنبال وى ( ساره ) فرستاد و به آن‌ها جريان نامه را خبر داد و گفت : اگر نامه را به شما داد رهايش كنيد و گرنه گردنش را بزنيد . . . آنان نزد پيامبر بازگشتند و نامه را به وى دادند . در آن نامه چنين آمده بود : از حاطب بن ابى بلتعه به اهل مكه : محمد حركت كرده ، ولى نمىدانم قصد شما را دارد يا ديگرى را ، شما مواظب باشيد . . . علّامه طباطبائى گفته است : اين مضمون در شمارى از روايات ، از عده‌اى از صحابه مانند انس ، جابر ، عمر و ابن عباس و از عده‌اى از تابعين مانند حسن و ديگران روايت شده است . روايت از نظر متن قابل خدشه است ؛ زيرا ظاهر ، بلكه صريح اين روايت مىگويد كه ، حاطب با اين كارش سزاوار قتل يا كيفرى كمتر از آن بود ، ولى فقط بدين دليل كه بدرى بود ، مجازات نشد . در نتيجه بدرى ، هر گناهى انجام دهد كيفر نمىبيند چنان كه صريحا در اين روايت پيامبر به عمر مىگويد : وى در بدر حضور داشته است . در روايت حسن [ بصرى ] آمده است : ايشان اهل بدرند ، از اهل بدر درگذر ، ايشان اهل بدرند ، از اهل بدر درگذر ، ايشان اهل بدرند ، از اهل بدر درگذر . ولى آن چه در داستان « افك » آمده است با اين منافات دارد . پيامبر پس از اينكه بىگناهى عايشه نازل شد ، مسطح بن اثاثه را حد زد ؛ چون از مفتريان بود ، در حالى كه اين مسطح از سابقان و از مهاجران اوّليه بود و در بدر شركت كرده بود چنان كه در صحيح

--> ( 1 ) . تفسير فرات بن ابراهيم ، ص 183 ؛ بحار الانوار ( به نقل از : تفسير فرات بن ابراهيم ) ، ج 20 ، ص 136 ، ح 30 ؛ معجم الكبير ، ج 3 ، ص 205 ، ح 3066 .